Haft, gwara i regionalna kultura. Jak Kociewie łączy tradycję ze współczesnością?

M
Marcin Skałbania
Nowe
poniedziałek, 16 listopada 2026, 15:07
Zdjęcie: Starogard Gdański
Zdjęcie: Starogard Gdański

Haft, gwara, regionalna muzyka i tradycyjna kuchnia nie muszą być wyłącznie elementem wspomnień starszych pokoleń. Na Kociewiu coraz częściej można spotkać inicjatywy, które łączą lokalne dziedzictwo ze współczesną twórczością. Dawne wzory trafiają na ubrania, ceramikę i przedmioty codziennego użytku, a regionalne motywy stają się inspiracją dla artystów i projektantów. Dzięki temu kociewska kultura może docierać również do młodszych odbiorców.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów regionalnego dziedzictwa jest haft kociewski. Charakterystyczne motywy roślinne, takie jak maki, chabry, osty i kłosy zbóż, zdobiły dawniej obrusy, serwetki i tekstylia wykorzystywane w domach. Ważną rolę w dokumentowaniu i rozwijaniu tej tradycji odegrały Maria Wespa z Morzeszczyna oraz Małgorzata Garnysz z Pączewa. W latach 70. XX wieku opracowały wzornictwo, które do dziś stanowi podstawę współczesnego haftu kociewskiego. Ich dorobek jest rozwijany przez kolejne pokolenia twórców.

Dzisiaj regionalne wzory można spotkać nie tylko na tradycyjnych tkaninach. Wykorzystywane są również w biżuterii, odzieży, ceramice, ilustracjach i dekoracjach. Takie podejście określa się mianem etnodesignu, czyli łączenia tradycyjnego wzornictwa ludowego ze współczesnym projektowaniem. Przykładem są działania Magdaleny Tkaczyk, znanej jako Tkaczykowa, która od lat tworzy przedmioty inspirowane haftem kociewskim, oraz Igi Tobolewskiej, prowadzącej markę decotyw. Jej twórczość obejmuje między innymi ręcznie malowane kartki, plakaty, ilustracje i tekstylia nawiązujące do regionalnych motywów.

W ostatnich latach podejmowane są również działania mające na celu popularyzację haftu wśród różnych grup wiekowych. Projekt „Kociewie igłą i nitką 2.0”, realizowany przez Lokalną Organizację Turystyczną KOCIEWIE w 2025 roku, obejmował warsztaty dla dzieci, seniorów i przedstawicielek kół gospodyń wiejskich, materiały edukacyjne oraz działania promocyjne. Jednym z jego widocznych efektów jest mural inspirowany haftem kociewskim, wykonany na budynku przy ulicy Jagiełły 3 w Tczewie. Łączy on tradycyjne wzornictwo z jego współczesną interpretacją.

Regionalna tożsamość to jednak nie tylko haft. Ważne miejsce zajmują również gwara, muzyka, śpiew i kuchnia. Kociewskie słownictwo jest dokumentowane w publikacjach, takich jak „Elementarz Gwary Kociewskiej. Gadómy po naszamó”, a lokalne zespoły i kapele przypominają o tradycyjnych melodiach oraz sposobie mówienia charakterystycznym dla regionu. Przykładem jest Kociewska Kapela „Fefernuski”, która podczas tegorocznych Walnych Plachandrów Kociewskich w Pelplinie prezentowała regionalną muzykę, śpiew i gwarę.

Współczesne inicjatywy pokazują, że regionalne dziedzictwo nie musi pozostawać zamknięte w muzeach i archiwach. Może być inspiracją dla nowych projektów artystycznych, przedmiotów codziennego użytku i wydarzeń angażujących mieszkańców. Wyzwaniem pozostaje jednak przekazywanie wiedzy o dawnych wzorach, zwyczajach i języku kolejnym pokoleniom. Od tego, czy młodzi Kociewiacy znajdą w regionalnej kulturze coś dla siebie, zależy w dużej mierze to, jak będzie ona wyglądać w przyszłości.

Byliście świadkami zdarzenia w naszym regionie? Chcecie aby nasza redakcja zajęła się jakimś tematem? Czekamy na Wasze sygnały i informacje. Można kontaktować się z naszą redakcją za pośrednictwem strony facebookowej i mailowo: [email protected] Dyżurujemy także pod numerem telefonu 729 715 670.

Wiadomości

Haft, gwara i regionalna kultura. Jak Kociewie łączy tradycję ze współczesnością?
Nowe
poniedziałek, 16 listopada 2026

Haft, gwara i regionalna kultura. Jak Kociewie łączy tradycję ze współczesnością?

Przedszkolaki uczyły się ratować życie. W zajęciach pomagali seniorzy
Nowe
poniedziałek, 16 listopada 2026

Przedszkolaki uczyły się ratować życie. W zajęciach pomagali seniorzy

Służby sprawdzają miejsca pobytu osób w kryzysie bezdomności
Nowe
poniedziałek, 16 listopada 2026

Służby sprawdzają miejsca pobytu osób w kryzysie bezdomności

Surowsze konsekwencje za łamanie zasad na przejazdach kolejowych
Nowe
poniedziałek, 16 listopada 2026

Surowsze konsekwencje za łamanie zasad na przejazdach kolejowych

ABW zatrzymała trzech nastolatków. Śledczy mówią o przygotowaniach do zamachów
Ważne
poniedziałek, 16 listopada 2026 1

ABW zatrzymała trzech nastolatków. Śledczy mówią o przygotowaniach do zamachów

Modernizacja linii kolejowej Lębork – Łeba. Pociągi mają wrócić już latem 2027 roku
niedziela, 15 listopada 2026 3

Modernizacja linii kolejowej Lębork – Łeba. Pociągi mają wrócić już latem 2027 roku

Zabytkowy pociąg ED72-019 może otrzymać drugie życie. POLREGIO szuka opiekuna
niedziela, 15 listopada 2026 4

Zabytkowy pociąg ED72-019 może otrzymać drugie życie. POLREGIO szuka opiekuna

Dewastacja pomników w Gdańsku i Gdyni. 17-latek usłyszał siedem zarzutów
sobota, 14 listopada 2026 20

Dewastacja pomników w Gdańsku i Gdyni. 17-latek usłyszał siedem zarzutów

30 atrakcji, które warto zobaczyć na Kociewiu przed 30-tką. Ile z nich znasz?
sobota, 14 listopada 2026

30 atrakcji, które warto zobaczyć na Kociewiu przed 30-tką. Ile z nich znasz?

Niepozorne miejsca kryją tragiczną historię. Dawne cmentarze na Kociewiu
sobota, 14 listopada 2026

Niepozorne miejsca kryją tragiczną historię. Dawne cmentarze na Kociewiu

Nasze kamery

Zobacz wszystkie →