Od rad miejskich po współczesne gminy. Historia samorządu na Kociewiu

M
Marcin Skałbania
środa, 27 maja 2026, 15:10
Zdjęcie poglądowe
Zdjęcie poglądowe

Dokładnie 36 lat temu, 27 maja 1990 roku, w Polsce odbyły się pierwsze po II wojnie światowej w pełni wolne wybory samorządowe. Dla wielu mieszkańców Pomorza, w tym także Kociewia, był to moment przełomowy.

Po dekadach centralnego zarządzania lokalne społeczności ponownie otrzymały realny wpływ na rozwój swoich miast, gmin i wsi. Decyzje dotyczące dróg, szkół, wodociągów, kultury czy inwestycji zaczęły zapadać bliżej mieszkańców.

Choć współczesny samorząd kojarzy się z urzędami, inwestycjami i lokalną polityką, tradycje samorządności na Kociewiu są znacznie starsze. Już w średniowieczu miasta regionu funkcjonowały w oparciu o prawo chełmińskie. Szczególne miejsce zajmuje tu Tczew, gdzie wzmianki o radzie miejskiej pojawiły się już w XIII wieku. Była to jedna z najstarszych struktur samorządowych na ziemiach polskich. Także wsie posiadały własne formy organizacji lokalnej, regulujące kwestie gospodarcze i społeczne.

Kolejne stulecia przynosiły zmiany administracyjne i polityczne. W okresie zaborów Kociewie znalazło się pod panowaniem pruskim. W XIX wieku zaczęto tworzyć nowoczesne samorządy gminne i powiatowe, choć działały one w realiach silnej germanizacji. Mimo tego lokalne społeczności wykorzystywały istniejące struktury do obrony polskich interesów gospodarczych oraz podtrzymywania regionalnej tożsamości. Ważnymi ośrodkami życia społecznego były wówczas między innymi Starogard Gdański oraz Tczew.

Po odzyskaniu niepodległości w 1920 roku region wszedł w skład odradzającego się państwa polskiego. Samorządy musiały mierzyć się z odbudową infrastruktury, organizacją administracji i integracją gospodarczą terenów, które przez lata funkcjonowały w różnych systemach politycznych. To właśnie wtedy zaczęły kształtować się lokalne elity samorządowe i społeczne.

Prawdziwy przełom nastąpił jednak dopiero po upadku systemu komunistycznego. 8 marca 1990 roku Sejm uchwalił ustawę o samorządzie terytorialnym, przywracając samorząd gminny zlikwidowany cztery dekady wcześniej. Kilka miesięcy później odbyły się pierwsze wolne wybory samorządowe. Były one bardziej demokratyczne niż wybory parlamentarne z 1989 roku, które częściowo nadal funkcjonowały według zasad poprzedniego systemu.

Początki odradzającego się samorządu wyglądały zupełnie inaczej niż obecnie. Urzędy pracowały bez komputerów, internetu i elektronicznych systemów. Wiele spraw prowadzono ręcznie, a lokalne administracje dopiero uczyły się nowych kompetencji i odpowiedzialności. Jednocześnie mieszkańcy po raz pierwszy od lat mogli realnie wpływać na to, jak rozwijają się ich miejscowości.

Przez ostatnie trzy dekady samorządy na Kociewiu stały się jednym z najważniejszych elementów rozwoju regionu. Dzięki lokalnym inwestycjom zmieniały się szkoły, drogi, przestrzeń publiczna, instytucje kultury i infrastruktura sportowa. Reforma administracyjna z 1999 roku przywróciła także powiaty, w tym między innymi powiat tczewski i starogardzki, wzmacniając lokalne struktury zarządzania.

Dziś samorząd terytorialny jest nie tylko administracją, ale również elementem lokalnej tożsamości. Za jego funkcjonowaniem stoją tysiące osób — urzędników, radnych, sołtysów, nauczycieli, pracowników instytucji publicznych i społeczników, którzy przez lata współtworzyli rozwój swoich miejscowości. Rocznica pierwszych wolnych wyborów samorządowych pozostaje więc nie tylko symboliczną datą polityczną, ale także przypomnieniem o tym, jak dużą rolę w codziennym życiu mieszkańców odgrywają lokalne wspólnoty.

 
 

Byliście świadkami zdarzenia w naszym regionie? Chcecie aby nasza redakcja zajęła się jakimś tematem? Czekamy na Wasze sygnały i informacje. Można kontaktować się z naszą redakcją za pośrednictwem strony facebookowej i mailowo: [email protected] Dyżurujemy także pod numerem telefonu 729 715 670.

Wiadomości

Wypadek szybowca. Nie żyje pilot
Ważne
sobota, 17 października 2026 11

Wypadek szybowca. Nie żyje pilot

75 lat Technikum Łączności w Gdańsku. Szkoła wykształciła ponad 20 tysięcy absolwentów | ZDJĘCIA
piątek, 16 października 2026 1

75 lat Technikum Łączności w Gdańsku. Szkoła wykształciła ponad 20 tysięcy absolwentów | ZDJĘCIA

19 zarzutów kradzieży. Straty sięgają blisko 28 tysięcy złotych
środa, 14 października 2026

19 zarzutów kradzieży. Straty sięgają blisko 28 tysięcy złotych

Nagrody burmistrza dla przedstawicieli oświaty. Wyróżnienia dla pracowników szkół i przedszkoli
środa, 14 października 2026

Nagrody burmistrza dla przedstawicieli oświaty. Wyróżnienia dla pracowników szkół i przedszkoli

PKP Intercity zapowiada nowy rozkład jazdy. Więcej pociągów z Pomorza m.in. do Warszawy i Krakowa
środa, 14 października 2026 1

PKP Intercity zapowiada nowy rozkład jazdy. Więcej pociągów z Pomorza m.in. do Warszawy i Krakowa

Zmiana na stanowisku komendanta powiatowego policji
środa, 14 października 2026

Zmiana na stanowisku komendanta powiatowego policji

Na plaży w Karwi znaleziono "fragmenty niezidentyfikowanego obiektu latającego". Minister Obrony Narodowej wyjaśnia
Ważne
Aktualizacja
środa, 14 października 2026 7

Na plaży w Karwi znaleziono "fragmenty niezidentyfikowanego obiektu latającego". Minister Obrony Narodowej wyjaśnia

Wypadek w powiecie starogardzkim. Na miejscu pięć zastępów straży
wtorek, 13 października 2026

Wypadek w powiecie starogardzkim. Na miejscu pięć zastępów straży

Palili opony i kable. Dwaj mężczyźni dostali po 2 tysiące złotych mandatu
wtorek, 13 października 2026

Palili opony i kable. Dwaj mężczyźni dostali po 2 tysiące złotych mandatu

Jak nie dać się zmanipulować w internecie? Dezinformacja, deepfake’i i bańki informacyjne
wtorek, 13 października 2026

Jak nie dać się zmanipulować w internecie? Dezinformacja, deepfake’i i bańki informacyjne

Nasze kamery

Zobacz wszystkie →