Dokładnie 36 lat temu, 27 maja 1990 roku, w Polsce odbyły się pierwsze po II wojnie światowej w pełni wolne wybory samorządowe. Dla wielu mieszkańców Pomorza, w tym także Kociewia, był to moment przełomowy.
Po dekadach centralnego zarządzania lokalne społeczności ponownie otrzymały realny wpływ na rozwój swoich miast, gmin i wsi. Decyzje dotyczące dróg, szkół, wodociągów, kultury czy inwestycji zaczęły zapadać bliżej mieszkańców.
Choć współczesny samorząd kojarzy się z urzędami, inwestycjami i lokalną polityką, tradycje samorządności na Kociewiu są znacznie starsze. Już w średniowieczu miasta regionu funkcjonowały w oparciu o prawo chełmińskie. Szczególne miejsce zajmuje tu Tczew, gdzie wzmianki o radzie miejskiej pojawiły się już w XIII wieku. Była to jedna z najstarszych struktur samorządowych na ziemiach polskich. Także wsie posiadały własne formy organizacji lokalnej, regulujące kwestie gospodarcze i społeczne.
Kolejne stulecia przynosiły zmiany administracyjne i polityczne. W okresie zaborów Kociewie znalazło się pod panowaniem pruskim. W XIX wieku zaczęto tworzyć nowoczesne samorządy gminne i powiatowe, choć działały one w realiach silnej germanizacji. Mimo tego lokalne społeczności wykorzystywały istniejące struktury do obrony polskich interesów gospodarczych oraz podtrzymywania regionalnej tożsamości. Ważnymi ośrodkami życia społecznego były wówczas między innymi Starogard Gdański oraz Tczew.
Po odzyskaniu niepodległości w 1920 roku region wszedł w skład odradzającego się państwa polskiego. Samorządy musiały mierzyć się z odbudową infrastruktury, organizacją administracji i integracją gospodarczą terenów, które przez lata funkcjonowały w różnych systemach politycznych. To właśnie wtedy zaczęły kształtować się lokalne elity samorządowe i społeczne.
Prawdziwy przełom nastąpił jednak dopiero po upadku systemu komunistycznego. 8 marca 1990 roku Sejm uchwalił ustawę o samorządzie terytorialnym, przywracając samorząd gminny zlikwidowany cztery dekady wcześniej. Kilka miesięcy później odbyły się pierwsze wolne wybory samorządowe. Były one bardziej demokratyczne niż wybory parlamentarne z 1989 roku, które częściowo nadal funkcjonowały według zasad poprzedniego systemu.
Początki odradzającego się samorządu wyglądały zupełnie inaczej niż obecnie. Urzędy pracowały bez komputerów, internetu i elektronicznych systemów. Wiele spraw prowadzono ręcznie, a lokalne administracje dopiero uczyły się nowych kompetencji i odpowiedzialności. Jednocześnie mieszkańcy po raz pierwszy od lat mogli realnie wpływać na to, jak rozwijają się ich miejscowości.
Byliście świadkami zdarzenia w naszym regionie? Chcecie aby nasza redakcja zajęła się jakimś tematem? Czekamy na Wasze sygnały i informacje. Można kontaktować się z naszą redakcją za pośrednictwem strony facebookowej i mailowo: [email protected] Dyżurujemy także pod numerem telefonu 729 715 670.
