Chcą wspólnie ratować SOR-y – wystosowali apel do rządu

Samorządowcy oraz przedstawiciele środowisk medycznych spotkali się na wtorkowej (29 października) konferencji „Na ratunek oddziałom ratunkowym”, która odbyła się w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Pomorskiego w Gdańsku. Celem spotkania było wypracowanie wspólnego stanowiska i apelu do władz centralnych ws. koniecznych zmian w funkcjonowaniu opieki zdrowotnej, w tym przede wszystkim szpitalnych oddziałów ratunkowych.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele samorządów, a także prezesi szpitali, lekarze, ratownicy medyczni i naukowcy z Pomorza. Konkluzja wynikająca z konferencji jest jednoznaczna – sytuacja SOR-ów jest dramatyczna i niezbędne jest wdrożenie rozwiązań systemowych.

– Jak w soczewce te problemy są widoczne w szpitalnych oddziałach ratunkowych. Samorząd województwa pomorskiego wielokrotnie zwracał na nie uwagę. Mają one charakter absolutnie ponadpolityczny i wymagają natychmiastowej interwencji – podkreślił Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego.

Przepełnienie SOR-ów jest wynikiem zarówno nie do końca precyzyjnych procedur, jak i błędów, które popełniają sami pacjenci. Chorzy w stanach poważnie zagrażających zdrowiu i życiu – m.in. po udarach mózgu, zawałach serca czy ranni w wypadkach – to około 30 procent osób przyjmowanych na te oddziały. Co z pozostałymi pacjentami? Często są to osoby, które powinny skorzystać z pomocy lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej lub innych form doraźnej pomocy medycznej.

– Ludzie po prostu nie wiedzą, gdzie i z jakim schorzeniem można uzyskać pomoc. Jednak winne są m.in. nieostre przepisy, które nie precyzują, jakie porady udziela np. SOR, a jakie NOiŚZ – zaznaczył Marek Wójcik, ekspert Związku Miast Polskich.

To nie wyczerpuje problemu. Na SOR-y są przewożone także osoby nietrzeźwe czy z zaburzeniami psychicznymi. Każda z nich potrzebuje pomocy, mimo że nie wszyscy wymagają pilnego wdrożenia procedur medycznych. Efektem są dziesiątki tysięcy pacjentów, którzy generują zbędne obłożenie oddziałów. Widać to szczególnie dobrze na Pomorzu.

– Województwo pomorskie zajmuje drugie miejsce w kraju pod względem liczby pacjentów na dobę – mówił prof. Andrzej Basiński, wojewódzki konsultant ds. medycyny ratunkowej, szef Klinicznego Oddziału Ratunkowego UCK w Gdańsku.

Fot. Dorota Kulka/Pomorskie.eu

Bolączką SOR-ów są też problemy finansowe. Dobowy ryczał, który zapewnia NFZ, nie pokrywa większości potrzeb. Warto podkreślić, że straty generują też osoby nieubezpieczone – bezdomni czy cudzoziemcy.

– Oddziały ratunkowe na Zaspie i w Szpitalu im. M. Kopernika tylko za sześć miesięcy 2019 roku z tego powodu mają stratę w wysokości ponad 1,25 mln zł. Te środki nie są do odzyskania z powodu braku możliwości dochodzenia zapłaty należności – powiedział Rafał Cudnik, dyrektor ds. medycznych Szpitala św. Wojciecha w Gdańsku.

Uczestnicy konferencji byli zgodni, że nie istnieje jedna, prosta recepta na uzdrowienie SOR-ów. Konieczne są pogłębione zmiany systemowe. Nie do końca sprawnie działa wdrażanie systemu identyfikacji pacjentów według triażu manchesterskiego (MTS, Manchester Triage System). Dopiero w fazie testów na kilku SOR-ach jest system TOPSOR, który zresztą budzi kontrowersje wśród samych lekarzy.

– Samochód nie jedzie szybko dlatego, że ma dobry szybkościomierz, tylko dlatego, że ma dobry silnik. A silnikiem oddziałów ratunkowych jest kadra, która potrzebuje paliwa, czyli finansów. I to jest problem, od którego w moim przekonaniu próbowano uciec za pomocą TOPSOR-u – nadmienił dr hab. n. med. Mariusz Siemiński, zastępca ordynatora Klinicznego Oddziału Ratunkowego UCK w Gdańsku.

Najważniejsze postulaty zebrano w apelu wystosowanym do strony rządowej, którego treść prezentujemy poniżej w całości. Jak zapewnił Roman Kolek, lekarz i wicemarszałek województwa opolskiego, dokument ma być przedstawiony na Komisji ds. Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej Związku Województw RP.

Apel samorządowców i przedstawicieli środowisk medycznych

Oddziały ratunkowe stanowią jeden z fundamentów systemu ochrony zdrowia w Polsce, wypełniając istotną funkcję przy ramach systemu ratownictwa medycznego, rozpoczynając jednocześnie proces diagnostyki i leczenia szpitalnego oraz stanowiąc otwarty dla wszystkich pacjentów punkt udzielający pomocy w sytuacji nagłego pogorszenia stanu zdrowia.

Zasoby, którymi dysponują oddziały ratunkowe oraz ich liczba zostały określone na potrzeby pacjentów wymagających pilnej i zaawansowanej interwencji medycznej. Obecnie jednak coraz większe obciążenie pracą wynika zarówno z procesów demograficznych, jak i coraz gorzej funkcjonującego publicznego systemu opieki zdrowotnej, poczynając od podstawowej opieki zdrowotnej, przez dostęp do diagnostyki i leczenia w warunkach ambulatoryjnych, szpitalnych, a nawet rehabilitacji i opieki długoterminowej. W efekcie, za przeciążenie szpitalnych oddziałów ratunkowych i izb przyjęć w szpitalach odpowiada brak wystarczająco dobrze zorganizowanych i finansowanych świadczeń ambulatoryjnych, które mogłyby zaspokoić zdecydowaną większość potrzeb i ograniczyć konieczność szukania pomocy w SOR. Problemy te wynikają przede wszystkim z niedostatków w zakresie kadr medycznych oraz finansowania, które – w relacji do rozwoju gospodarki – pozostają na tym samym lub nawet niższym poziomie.

W rezultacie problemy szpitalnych oddziałów ratunkowych jak w soczewce odzwierciedlają bezprecedensowy kryzys publicznej opieki zdrowotnej w naszym kraju: godziny oczekiwania na konsultacje, przeprowadzenie badań czy przyjęcie na oddział, przeciążeni obowiązkami i stresem pracownicy, wskazywani opinii publicznej jako winni całej sytuacji. Jest to, oprócz trudnych warunków wykonywania codziennych zadań, jedna z przyczyn, dla której coraz liczniej szukają oni alternatywnych miejsc pracy. Powyższy obraz uzupełnia zamknięcie w ciągu 20 ostatnich miesięcy w całym kraju ponad 350 i zawieszenie działania kolejnych 300 oddziałów szpitalnych, w tym również SOR-ów.

Uzyskanie poprawy funkcjonowania ratowniczej funkcji szpitali wymaga pilnych, zdecydowanych oraz skoordynowanych działań. Apelujemy do rządu Rzeczpospolitej Polski o:

1. Pilne zwiększenie nakładów na funkcjonowanie publicznej ochrony zdrowia zgodnie z duchem i literą przyjętej przez Sejm ustawy z dnia 24 listopada 2018 roku nowelizującej Ustawę o finansowaniu świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych i przeznaczenie dodatkowych środków w pierwszej kolejności na poprawę bezpieczeństwa pacjentów.

2. Odciążenie szpitalnych oddziałów ratunkowych w zakresie leczenia i nadzoru nad bardzo liczną, a w przypadku większości oddziałów przeważającą grupą pacjentów, którzy powinni uzyskać pomoc w innych miejscach systemu opieki zdrowotnej.

3. Podniesienie wyceny świadczeń pozwalających na sfinansowanie rzeczywistych kosztów leczenia zarówno samych SOR, jak i tych oddziałów szpitalnych, które są zamykane z powodów ekonomicznych i braków kadrowych. Decyzje w powyższym zakresie powinny być oparte nie tylko o dane historyczne, ale także realne potrzeby kliniczne pacjentów leczonych zarówno na oddziałach ratunkowych, jak i w innych oddziałach szpitalnych.

4. Zwiększenie kompetencji i zasobów POZ oraz ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, aby mogły realnie poprawić jakość i efektywność opieki nad pacjentami z drobniejszymi lub mniej pilnymi problemami zdrowotnymi.

5. Przeorganizowanie nocnej i świątecznej opieki lekarskiej w kierunku zintegrowanych centrów diagnostyczno-leczniczych, gdzie pacjent mógłby znaleźć kompleksową pomoc w przypadku pilnych, jednak nie zagrażających życiu, problemach zdrowotnych.